motorize_deli
02.01.08, 11:18
S?cak, So?uk, Ya???l? ve Rüzgar:
Normal Dereceler(16 derece ile 32derece aras?)
Kask:
Tam korumal? kask(Full face helmet). Daima vizor kapal?.
Vizorün buharlanmas?:
Bunun için tabakalar ç?kt?. Bu tabakalar iki tabaka aras?nda ???k k?r?lmalar?n? p?r?lt?lar olarak gösterebilir. Ayn? zamanda ay, ya?murna gibi yans?ma yap?p burnunuzu görmenizde mümkün. Ancak yol görünüyor. Buda buharlanmadan çok daha iyi bir durumdur.
Kask?n kötü kokular?:
E?er içi ç?km?yorsa, y?kayamazs?n?z ve birkaç hafta sonra kötü kokular ba?lar. Bunu kask? kullanmad???n?z zamanlar içine ka??t t?karak halledebilirsiniz. Karbonatla da toz ?eklinde yüzeyine elinizle yayarak kaplayabilirsiniz ama burada sorun giyece?iniz zaman karbonat? temizlemektir. Elektrikli süpürgeyle çektirmeniz gerekir. Koku çok a??rsa ka??tla temizleme tekni?inin i?e yaramas? birkaç hafta alacakt?r yada kokuya katlanacaks?n?z.
Kulak t?kaçlar?:
Kullan?n. Gerçekten sesin zararl? sonuçlar?n? azalt?yor.
Ceketin alt?na ne giyilmeli?
Uzun kollu pamuklu ti?ört, deri ceket alt?na. Çok s?cak olsa da en iyisi budur. Çok s?cak havalarda ç?plak cildinizin s?cak deriyle yada astar?yla temas? hiç ho? bir duygu de?ildir. Pamuklu terlemeyi de almas? aç?s?ndan s?hhidir. S?cak olacakt?r ama rahats?z etmeyecektir. Boyun bölgesinin deriyle temas etmemesi için bandana kullan?n. Çok s?cak oldu?unda ?slat?n ve s?k?p suyunu çektirdikten sonra serinlik için ?slak olarak boynunuza tak?n. Tüm kan damarlar?n?n ve sinirlerin geçti?i boyun bölgesinin serin tutulmas?, a??r? s?cak yada so?uklara maruz b?rak?lmamas? gerekir.
Eldiven:
Yazl?k korumal? deri eldiven.
Pantolon:
Seyahatte deri pantolon iyidir. Daha geni? bir iklim ?artlar?na hitap etme özelliklerinin yan?nda koruma faktörleri de yüksektir. Alt?na bileklere kadar uzun egzersiz taytlar? giyilmesi uygundur.
Bot:
Motorunuzun tipine uygun tam korumal? deri botlar giyilmelidir. Yürüme zorlu?u yaratsalar bile bu ?artt?r. Yürümek için yedekte normal ayakkab? ta??nabilir. Botlar?n su geçirmez olmalar? tercih edilmelidir. Yada su geçirmez k?l?f kullan?lmal?d?r.
Ya?murluk:
Ya?murluk bulundurun. Normal ya?murluklardan farkl? bir özelli?i yok. Tek veya iki parçal? olabilir. Rüzgarla balon gibi ?i?ecek bol ölçülerde olmamal?d?r. Üzerinize tam oturmal?d?r.
Ya?murda Sürü?:
Ya?murlu?unuzu giyiniz. ?çinize su girmesini engelleyiniz. Eldivenlerinizin ve botlar?n?z?n su geçirmez k?l?flarla desteklenmesi gereklidir. Vizorü elinizle temizleyin, kaç?n?lmazsa yar?m aç?n. Göz korumas? gereklidir. Gözleriniz korumas?z kalmamal?d?r. Siyah ya da renkli vizor kullanmay?n?z.
H?z?n?z? dü?ürünüz. Sert frenlemelerden kaç?n?n?z. Sürü? esnas?nda arka freni öncelikle kullan?n. Ön freni arka frenden sonra kademeli devreye sokun. Normal havalardakine k?yasla daha öne do?ru oturarak a??rl???n?z? ön tekere aktar?n?z.
Son seneler ç?kan silaca esasl? k?? lastikleri(kar lasti?i de?il)gerek yap? malzamelerinin çabuk ?s?n?r cinsten olmas? ve gerekse oluk dizaynlar?n?n suyu iyi tahliye etmesinden dolay? kullan?lmas? tavsiye edilen ve fakat yüksek h?zlara ç?k?lmamas? gereken lastiklerdir.
Debriyaj? tamamen b?rakmadan dönü?e ba?lamay?n?z. Dönü?lerde motoru fazla yat?rmay?n. Bir üst vitesle kullan?n ve takip mesafenizi art?r?n. Sert, ani hareketlerden kaç?n?n çünkü kaygan zemindesiniz. Motor freni yapmaktan kaç?n?n?z.
?çecek:
Su içmelisiniz. Kahve de?il, kola de?il, SU içmelisiniz. Baz? spor içeceklerde olabilir ama fazla ?eker içerirler. En iyisi sudur. Vücut ?s? fazlas?n? terlemeyle atar. Terlemek istemiyorsan?z motora binmeyin. Klimal? araba kullan?n. Terin buharla?mas? vücuttaki fazla ?s?y? atar ve a??r? ?s?nmas?n? önler. Bunun içinde vücudunuzda yeterli su olmal?d?r ki yeterince ter buharla?arak so?utma etkisini olu?turabilsin. Sadece güne? çarpmas? durumunda siz çok s?cakta da olsan?z terlemezsiniz.
Hava a??r? s?cak, siz d??ar?das?n?z ve terlemiyorsunuz. Orada durun. VÜCUTTATA KURUMA(dehidrasyon) BA?LAMI?TIR. A??r? ?s?nma var ve serinlemezseniz ölürsünüz. ??lerin bu derecelere gelmesine izin vermeyin. Bunun yolda giderilmesi çok zordur ve bu dünyadan gidici durumuna girebilirsiniz.
S?ca?a kar?? ne yapabilirsiniz?
Kask?n?z?n tüm havaland?rmas?n? aç?n. Bu dudaklar?n kurumas?na sebep olabilece?i için dudak nemlendiricileri kullan?n. Motorunuzun rüzgar kesicisi (windshield) çok büyükse sorun yarat?r. Mümkünse indirin yada havaland?rma delikleri varsa aç?n. Vücudunuzun mümkün olabildi?ince tüm bölümlerini kapat?n. Güne? ???nlar? cildinize direk temas etmesin. Direk temasla UV ???nlar?na maruz kald???n?z gibi çabuk da yorulursunuz. Korumal? elbiseleri üzerinize giymeyi ihmal etmeyin. Çünkü korumas?z kaza yaparsan?z, yolun sürtmesinden ola?acak yaralar yan?kla ayn? etkiyi yapar ve yeterince derinse iz b?rak?r m? diye endi?elenmeyin zaten öleceksiniz.
Her benzin al???n?zda uzun kollu ti?örtünüzü ?slat?p giyin ve hemen deri ceketinizi üzerine giyin ve ön havaland?rmalar?n? da kapat?n. Arka havaland?rmalar?n? aç?k b?rak?n. Su boyun bölgesinden yava?ça buharla?arak sizi serinletecektir. Ön havaland?rmalar? açarsan?z buharla?ma h?zl? olur ve sizi daha iyi so?utur ama ti?ört çabuk kurur ve serinletme k?sa kesilir. Ti?ört kuruyunca ceketin tüm havaland?rmalar?n? aç?n ve bir daha ki istasyonda i?lemi tekrarlay?n.
Yazl?k eldiven giymenizi söylemi?tik. Bu eldivenlerin bile?i örten k?sm? yoktur. Önce eldivenleri giyip sonra ceketi giymeniz gerekir. Ceket kol fermuarlar?n? da çekmeyin kollar?n?zdan içeri hava gelsin. Bu durumun ceketin koruma faktörünü dü?ürdü?ünü biliniz ayr?ca bilekleriniz kaza an?nda korumas?z kalmaktad?r.
Yan?n?zda yedek su ta??y?n. Daha s?k mola verin. (Her 200-250 km de.) Molalar? beklemeden su için. Hatta giderken için. Hyponatremia yani su zehirlenmesine dikkat edilmelidir. Gerekiyorsa klimal? bir otelde mola verin.
32 derecenin üzeri:
Is? her an sizi bitirebilir. Vücudunuz susuz kalabilir, kuruyabilirsiniz. Bu durum 29 derecenin üzerindeki herhangi bir derecede gerçekle?ebilir. 32 derecenin üzerinde ise durum çok ciddidir. Güne? çarpmas? denilen olay?n olmas? riski çok fazlad?r. Çok dikkatli olman?z? tavsiye ederim. Çok gerekli de?ilse yola devam etmeyin yada güne?in batmas?n? bekleyin.
Vücut Is? Transferi:
Is? daima s?caktan so?u?a do?ru akar. Yani bedenimiz atmosferden so?uksa biz ?s? çekeriz tersi durumda ise biz çevremize ?s? veririz. Her iki durumda da mutlaka ?s? transferi olmaktad?r.
?ki tür beden ?s?m?z vard?r. Bedenin iç ?s?s? ve derimizin ?s?s?. Bedenimiz ?s? üretir ve iç ?s?m?z? 37C de tutmaya çal???r. Bu derecede çok küçük sapmalar olabilir ve 2 derecelik bir sapma dahi bizim sa?l???m?za ciddi tehdittir. Derimizin ?s?s? ise 31C ile 33C dereceleri aras?ndad?r.
Bedenimiz sürekli ?s? üretir. ?ç ?s?m?z? muhafaza etmek için gerekli miktar? kulland?ktan sonra fazlas?n? atmosfere b?rak?r. Bunun anlam? bizim devaml? d??ar?ya ?s? veriyor olmam?zd?r.
Derimiz ?s?y? yans?t?r. Ayr?ca her nefes al?? ve veri?imizde biz ?s? kaybederiz. Nefesimiz s?cakt?r, çiklet üreticilerinin söyledikleri hiç önemli de?il, so?uk de?ildir.
Çevre s?cakl??? 20-21C derecede ise beden ?s?m?z? muhafaza ederiz. ?ayet beden iç ?s?m?z efor yada çaba ile artarsa yada ?s? indeksi çok fazla ise bizim bu ?ekilde ?s? kayb?m?z genellikle yeterli olmaz. Ter bezlerimiz devreye girer ve bedenimizin esas so?utma sistemi terin buharla?mas?na ba?l?d?r.
Ter buharla?t?kça ?s?y? üzerimizden uzakla?t?r?r. Bu deriyi serinletir ve neticesinde yüzeye yak?n dola?an kan?. Serinlemi? kanda içe ve adalelere döndü?ünde onlar? serinletir. Böylece eylem tamamlan?r. ?ayet hava s?cakl??? vücut ?s?s?ndan fazla ise serinleme olmaz tam tersine vücut iç ?s?m?z artar.
Birbirine geçmi? ikilemler:
37C derecenin üzerindeki çok s?cak ve kuru günlerde bedenimiz havadan ?s? emer(konveksiyon) ve güne?ten(radyasyon) emer. Esasta derinize ?s? ta??mak fonksiyonlar? olan geni?lemi? kan damarlar? ?imdi deriden ?s? al?r ve içinize ta??r. Buharla?maya dayal? serinleme i?leminin devam etmesine kar??n siz buharla?ma yoluyla verdi?inizden daha fazla ?s?y? konveksiyon yoluyla emmektesinizdir. Hatta ter çok h?zla buharla?maya ba?larsa bu i?e yaramayan ter olur. Yani so?utma yapmaz.
Olay basit bir e?itlemedir. Konveksiyon ?s?tma ?s? yükler. Buharla?man?n so?utmas? ?s?y? al?r. Ald???n?z ?s?dan fazlas?n? verebildi?iniz ölçüde mesele yoktur ama otobanda 43C derecede kuru s?cakta sürü? yaparken konveksiyon(?s? yay?m) her zaman buharla?man?n üzerindedir.
Di?er yandan dü?ük süratlerde ?ehir sürü?lerinde buharla?man?n so?utmas? konveksiyonun ?s?tmas?n? yener. Ama bu durum dü?ük süratlerde geçerlidir.Yüksek ?s?daki yüksek süratlerde beden terleme mekanizmas?n? yo?unla?t?r?r ama bu gerekli so?umay? sa?lamaz. Sisteminiz strese girer ve siz s?cakl?ktan tükenir ve güne? çarpmas?na maruz kal?rs?n?z.
Burada giysilerinizin havaland?rmalar?n? ne kadar açt???n?z anahtar durumdad?r. Yeterli so?umaya yetecek kadar aç?lmal?d?r. Fazlas? terinizi çok h?zl? buharla?t?raca?? hatta buharla?maya f?rsat vermeden al?p götürece?inden zararl?d?r. Çünkü serinletme etkisi devreye giremez. Yeterli havaland?rma gerekli oland?r.
Korkulan yer etkisi:
Yerin etkisi ve motorunuzun sebep oldu?u ?s?y? izole etmeniz zaruridir.
Yer ?s?y? emer ve geri yans?t?r. 43C derece havalarda yol üzerinde seyahat etti?inizde yüzeyden 65-75 cm e kadar yükselen ?s?n?n derecesi 60C ve üstündedir. Buda ayaklar?n?z?n taban?n?n ?s?y? neden fazla hissetti?ini aç?klar. E?er havaland?rmas? olan pantolon giyiyorsan?z size çarpan havadan konveksiyon yoluyla ?s? emerken yerden de yans?yan ?s?y? al?rs?n?z.
Bu s?cakl?k sizin s?radan pantolonlar?n?z? da ?s?t?r, bu s?cakl?k seviyelerinde bir kat Cordura tabakas? izole olman?za yetmeyebilir ve bacaklar?n?zda ?s?dan dolay? su toplanma kabarc?klar? olu?maya ba?lar. Bu sonuçtan sürü? pantolonunun alt?na giyece?iniz bir uzun iç çama??r? yada normal kot giymeniz sizi koruyacakt?r.
16 derecenin alt?:
Rüzgar? kesmek durumundas?n?z. Rüzgar ne kadar h?zl? eserse o kadar so?uktur. So?uk rüzgardan korunmazsan?z rüzgar ?s?rmas? olabilir(buz yan???na benzer). S?cak kalmaya bak?n. Gövdenizi s?cak tutun. ?ayet gövde so?ursa el ve ayaklara giden kan? k?s?tlamaya ba?lar. Bu yüzden gövdenin s?cak kalmas? el ve ayaklar?n s?cak kalmas? içinde ?artt?r. Boynunuzu so?uktan koruyun. Ayr?ca buray? iyi kapat?n. Bu bölgeden girecek so?uk hava gövdenin de so?umas?na neden olacakt?r. Ceket kollar?n?n yakalar?ndan içeri hava girmesini önleyin. Botlar?n içine sokarak pantolonunuzun paçalar?ndan içeri hava girmesini önleyin. Alt?n?za yün giyin. Yün çok iyi izolasyon sa?lar. Rüzgarl?k kullan?n.
Neden ü?ürüz:
Çünkü motor üzerinde hareketsiz durmaktay?z halbuki ?s?y? üreten harekettir. Dikkat edin krosçular?n giysileri çok hafiftir buna ra?men ü?ümezler. Çünkü devaml? fiziksel hareket içindedirler. Vücutlar? ile motora çe?itli hareketler yaparak yön verirler.
Motora ilk bindi?inizde ü?ümeyebilirsiniz ancak yolculu?un ileri safhalar?nda ü?üme do?ru giyim yoksa gelecektir. Vücut ?s?m?z? motorun elektrik sistemi gibi dü?ünün, ?s?y? depolar ve sonra kullanabilirsiniz ama alternatörünüz kulland???n?z oranda ?arj etmiyorsa ü?üme ba?lar.
Seyahatinize s?cak evinizden ç?k?p tam ?arjl? olarak ba?lars?n?z. Bu ?arj?n ne kadar dayanaca?? kar?? faktörlere ve bu faktörlerin süresine ba?l?d?r. Sizden ?s? çeken bu faktörlerin gücü ne kadar fazla ise o kadar ?s? kayb? olacakt?r ve süresi de ?arj?n?z?n tükeni? zaman?n? belirleyecektir. So?uk havada rüzgar ?s? kayb? yarat?r.
Sonuç olarak so?uk havan?n derecesi ve buna vücudumuzun maruz kald??? süre bedenimizin artarak fazlala?an ?s? kayb?na maruz kalmas?n?n seviyesini verecektir. Giyim bu i?lemi yava?lat?r ancak durduramaz. Bedeni bir radyatör gibi dü?ünün, havayla temas eden bedenin her cm si, boyun, kulaklar, yüz radyatörün yapt??? i?lemi yaparak so?utma yapacakt?r. Buna ilaveten nefes al?p vermelerimizle yüksek oranda nem ve ?s? kayb?na u?ramaktay?z. Ald???m?z her so?uk nefes ?s? kayb? demektir. Hiçbir ?ey yapmay?p sadece so?uk havay? teneffüs etmek ile bir müddet sonra ü?ümeyi ba?latacakt?r. Bunlar? kar??lamak için hareket gereklidir, ko?mak vs gibi ancak siz motor üstünde hareketsiz durmaktas?n?z. Buna ilaveten sürü? süratiniz artt?kça so?uk rüzgar?n elbiselerinizin aras?ndan vücudunuza i?lemesi de devreye girecektir.
Birde buharla?man?n getirdi?i bir so?utma faktörü vard?r. Vücudunuz terledi?inde bilhassa ellerde, ç?kan nem eldiveninize yap??arak eldivenin yüzeyini so?utur ve neticesinde bir geri dönü?üm ?eklinde ellerinizi so?utur. Bu tip so?umaya neden olan bir çok faktörler vard?r ve sonuçta siz hipotermiye do?ru gidersiniz. ?ayet d??tan sizi ?s?tacak bir kaynak olmadan, arabalardaki ?s?tma sistemi gibi, uzun müddet so?ukta sürü? yaparsan?z sonunda so?uyup donman?z? engelleyecek bir çözüm yoktur. Tek çözüm sizin çok geç olmadan durumu fark ederek gerekli önlemleri al?p uygulaman?zd?r.
Ü?ümü? bir sürücü stres alt?ndad?r ve güvenli bir sürücü olmaktan ç?km??t?r. Çevresel ve bedensel olu?umlar?n fark?nda olma yetene?i zay?flamaktad?r. Dü?ünme yetene?i yava?lamaktad?r. Refleksleri yava?lamaktad?r. Çabuk yorulur ve zihinsel yo?unla?ma gücü kaybolur. Bunlara ilaveten bu durumda beden daha fazla enerji yakmaya ba?lar ve bu da dü?ü? spiralinin dalga boylar?n?n daha s?kla?mas?na sebep olur.
Öneri.: Rüzgar kesicili ve ?s?tma sistemli giysiler kullan?lmal?d?r. Kuru kalmaya özen gösterilmelidir. Mola verilmeli, s?cak yerlerde konaklanmal? ve a??r? havalarda seyahatte ?srar edilmemelidir.
Al?nt?: ALFA
Normal Dereceler(16 derece ile 32derece aras?)
Kask:
Tam korumal? kask(Full face helmet). Daima vizor kapal?.
Vizorün buharlanmas?:
Bunun için tabakalar ç?kt?. Bu tabakalar iki tabaka aras?nda ???k k?r?lmalar?n? p?r?lt?lar olarak gösterebilir. Ayn? zamanda ay, ya?murna gibi yans?ma yap?p burnunuzu görmenizde mümkün. Ancak yol görünüyor. Buda buharlanmadan çok daha iyi bir durumdur.
Kask?n kötü kokular?:
E?er içi ç?km?yorsa, y?kayamazs?n?z ve birkaç hafta sonra kötü kokular ba?lar. Bunu kask? kullanmad???n?z zamanlar içine ka??t t?karak halledebilirsiniz. Karbonatla da toz ?eklinde yüzeyine elinizle yayarak kaplayabilirsiniz ama burada sorun giyece?iniz zaman karbonat? temizlemektir. Elektrikli süpürgeyle çektirmeniz gerekir. Koku çok a??rsa ka??tla temizleme tekni?inin i?e yaramas? birkaç hafta alacakt?r yada kokuya katlanacaks?n?z.
Kulak t?kaçlar?:
Kullan?n. Gerçekten sesin zararl? sonuçlar?n? azalt?yor.
Ceketin alt?na ne giyilmeli?
Uzun kollu pamuklu ti?ört, deri ceket alt?na. Çok s?cak olsa da en iyisi budur. Çok s?cak havalarda ç?plak cildinizin s?cak deriyle yada astar?yla temas? hiç ho? bir duygu de?ildir. Pamuklu terlemeyi de almas? aç?s?ndan s?hhidir. S?cak olacakt?r ama rahats?z etmeyecektir. Boyun bölgesinin deriyle temas etmemesi için bandana kullan?n. Çok s?cak oldu?unda ?slat?n ve s?k?p suyunu çektirdikten sonra serinlik için ?slak olarak boynunuza tak?n. Tüm kan damarlar?n?n ve sinirlerin geçti?i boyun bölgesinin serin tutulmas?, a??r? s?cak yada so?uklara maruz b?rak?lmamas? gerekir.
Eldiven:
Yazl?k korumal? deri eldiven.
Pantolon:
Seyahatte deri pantolon iyidir. Daha geni? bir iklim ?artlar?na hitap etme özelliklerinin yan?nda koruma faktörleri de yüksektir. Alt?na bileklere kadar uzun egzersiz taytlar? giyilmesi uygundur.
Bot:
Motorunuzun tipine uygun tam korumal? deri botlar giyilmelidir. Yürüme zorlu?u yaratsalar bile bu ?artt?r. Yürümek için yedekte normal ayakkab? ta??nabilir. Botlar?n su geçirmez olmalar? tercih edilmelidir. Yada su geçirmez k?l?f kullan?lmal?d?r.
Ya?murluk:
Ya?murluk bulundurun. Normal ya?murluklardan farkl? bir özelli?i yok. Tek veya iki parçal? olabilir. Rüzgarla balon gibi ?i?ecek bol ölçülerde olmamal?d?r. Üzerinize tam oturmal?d?r.
Ya?murda Sürü?:
Ya?murlu?unuzu giyiniz. ?çinize su girmesini engelleyiniz. Eldivenlerinizin ve botlar?n?z?n su geçirmez k?l?flarla desteklenmesi gereklidir. Vizorü elinizle temizleyin, kaç?n?lmazsa yar?m aç?n. Göz korumas? gereklidir. Gözleriniz korumas?z kalmamal?d?r. Siyah ya da renkli vizor kullanmay?n?z.
H?z?n?z? dü?ürünüz. Sert frenlemelerden kaç?n?n?z. Sürü? esnas?nda arka freni öncelikle kullan?n. Ön freni arka frenden sonra kademeli devreye sokun. Normal havalardakine k?yasla daha öne do?ru oturarak a??rl???n?z? ön tekere aktar?n?z.
Son seneler ç?kan silaca esasl? k?? lastikleri(kar lasti?i de?il)gerek yap? malzamelerinin çabuk ?s?n?r cinsten olmas? ve gerekse oluk dizaynlar?n?n suyu iyi tahliye etmesinden dolay? kullan?lmas? tavsiye edilen ve fakat yüksek h?zlara ç?k?lmamas? gereken lastiklerdir.
Debriyaj? tamamen b?rakmadan dönü?e ba?lamay?n?z. Dönü?lerde motoru fazla yat?rmay?n. Bir üst vitesle kullan?n ve takip mesafenizi art?r?n. Sert, ani hareketlerden kaç?n?n çünkü kaygan zemindesiniz. Motor freni yapmaktan kaç?n?n?z.
?çecek:
Su içmelisiniz. Kahve de?il, kola de?il, SU içmelisiniz. Baz? spor içeceklerde olabilir ama fazla ?eker içerirler. En iyisi sudur. Vücut ?s? fazlas?n? terlemeyle atar. Terlemek istemiyorsan?z motora binmeyin. Klimal? araba kullan?n. Terin buharla?mas? vücuttaki fazla ?s?y? atar ve a??r? ?s?nmas?n? önler. Bunun içinde vücudunuzda yeterli su olmal?d?r ki yeterince ter buharla?arak so?utma etkisini olu?turabilsin. Sadece güne? çarpmas? durumunda siz çok s?cakta da olsan?z terlemezsiniz.
Hava a??r? s?cak, siz d??ar?das?n?z ve terlemiyorsunuz. Orada durun. VÜCUTTATA KURUMA(dehidrasyon) BA?LAMI?TIR. A??r? ?s?nma var ve serinlemezseniz ölürsünüz. ??lerin bu derecelere gelmesine izin vermeyin. Bunun yolda giderilmesi çok zordur ve bu dünyadan gidici durumuna girebilirsiniz.
S?ca?a kar?? ne yapabilirsiniz?
Kask?n?z?n tüm havaland?rmas?n? aç?n. Bu dudaklar?n kurumas?na sebep olabilece?i için dudak nemlendiricileri kullan?n. Motorunuzun rüzgar kesicisi (windshield) çok büyükse sorun yarat?r. Mümkünse indirin yada havaland?rma delikleri varsa aç?n. Vücudunuzun mümkün olabildi?ince tüm bölümlerini kapat?n. Güne? ???nlar? cildinize direk temas etmesin. Direk temasla UV ???nlar?na maruz kald???n?z gibi çabuk da yorulursunuz. Korumal? elbiseleri üzerinize giymeyi ihmal etmeyin. Çünkü korumas?z kaza yaparsan?z, yolun sürtmesinden ola?acak yaralar yan?kla ayn? etkiyi yapar ve yeterince derinse iz b?rak?r m? diye endi?elenmeyin zaten öleceksiniz.
Her benzin al???n?zda uzun kollu ti?örtünüzü ?slat?p giyin ve hemen deri ceketinizi üzerine giyin ve ön havaland?rmalar?n? da kapat?n. Arka havaland?rmalar?n? aç?k b?rak?n. Su boyun bölgesinden yava?ça buharla?arak sizi serinletecektir. Ön havaland?rmalar? açarsan?z buharla?ma h?zl? olur ve sizi daha iyi so?utur ama ti?ört çabuk kurur ve serinletme k?sa kesilir. Ti?ört kuruyunca ceketin tüm havaland?rmalar?n? aç?n ve bir daha ki istasyonda i?lemi tekrarlay?n.
Yazl?k eldiven giymenizi söylemi?tik. Bu eldivenlerin bile?i örten k?sm? yoktur. Önce eldivenleri giyip sonra ceketi giymeniz gerekir. Ceket kol fermuarlar?n? da çekmeyin kollar?n?zdan içeri hava gelsin. Bu durumun ceketin koruma faktörünü dü?ürdü?ünü biliniz ayr?ca bilekleriniz kaza an?nda korumas?z kalmaktad?r.
Yan?n?zda yedek su ta??y?n. Daha s?k mola verin. (Her 200-250 km de.) Molalar? beklemeden su için. Hatta giderken için. Hyponatremia yani su zehirlenmesine dikkat edilmelidir. Gerekiyorsa klimal? bir otelde mola verin.
32 derecenin üzeri:
Is? her an sizi bitirebilir. Vücudunuz susuz kalabilir, kuruyabilirsiniz. Bu durum 29 derecenin üzerindeki herhangi bir derecede gerçekle?ebilir. 32 derecenin üzerinde ise durum çok ciddidir. Güne? çarpmas? denilen olay?n olmas? riski çok fazlad?r. Çok dikkatli olman?z? tavsiye ederim. Çok gerekli de?ilse yola devam etmeyin yada güne?in batmas?n? bekleyin.
Vücut Is? Transferi:
Is? daima s?caktan so?u?a do?ru akar. Yani bedenimiz atmosferden so?uksa biz ?s? çekeriz tersi durumda ise biz çevremize ?s? veririz. Her iki durumda da mutlaka ?s? transferi olmaktad?r.
?ki tür beden ?s?m?z vard?r. Bedenin iç ?s?s? ve derimizin ?s?s?. Bedenimiz ?s? üretir ve iç ?s?m?z? 37C de tutmaya çal???r. Bu derecede çok küçük sapmalar olabilir ve 2 derecelik bir sapma dahi bizim sa?l???m?za ciddi tehdittir. Derimizin ?s?s? ise 31C ile 33C dereceleri aras?ndad?r.
Bedenimiz sürekli ?s? üretir. ?ç ?s?m?z? muhafaza etmek için gerekli miktar? kulland?ktan sonra fazlas?n? atmosfere b?rak?r. Bunun anlam? bizim devaml? d??ar?ya ?s? veriyor olmam?zd?r.
Derimiz ?s?y? yans?t?r. Ayr?ca her nefes al?? ve veri?imizde biz ?s? kaybederiz. Nefesimiz s?cakt?r, çiklet üreticilerinin söyledikleri hiç önemli de?il, so?uk de?ildir.
Çevre s?cakl??? 20-21C derecede ise beden ?s?m?z? muhafaza ederiz. ?ayet beden iç ?s?m?z efor yada çaba ile artarsa yada ?s? indeksi çok fazla ise bizim bu ?ekilde ?s? kayb?m?z genellikle yeterli olmaz. Ter bezlerimiz devreye girer ve bedenimizin esas so?utma sistemi terin buharla?mas?na ba?l?d?r.
Ter buharla?t?kça ?s?y? üzerimizden uzakla?t?r?r. Bu deriyi serinletir ve neticesinde yüzeye yak?n dola?an kan?. Serinlemi? kanda içe ve adalelere döndü?ünde onlar? serinletir. Böylece eylem tamamlan?r. ?ayet hava s?cakl??? vücut ?s?s?ndan fazla ise serinleme olmaz tam tersine vücut iç ?s?m?z artar.
Birbirine geçmi? ikilemler:
37C derecenin üzerindeki çok s?cak ve kuru günlerde bedenimiz havadan ?s? emer(konveksiyon) ve güne?ten(radyasyon) emer. Esasta derinize ?s? ta??mak fonksiyonlar? olan geni?lemi? kan damarlar? ?imdi deriden ?s? al?r ve içinize ta??r. Buharla?maya dayal? serinleme i?leminin devam etmesine kar??n siz buharla?ma yoluyla verdi?inizden daha fazla ?s?y? konveksiyon yoluyla emmektesinizdir. Hatta ter çok h?zla buharla?maya ba?larsa bu i?e yaramayan ter olur. Yani so?utma yapmaz.
Olay basit bir e?itlemedir. Konveksiyon ?s?tma ?s? yükler. Buharla?man?n so?utmas? ?s?y? al?r. Ald???n?z ?s?dan fazlas?n? verebildi?iniz ölçüde mesele yoktur ama otobanda 43C derecede kuru s?cakta sürü? yaparken konveksiyon(?s? yay?m) her zaman buharla?man?n üzerindedir.
Di?er yandan dü?ük süratlerde ?ehir sürü?lerinde buharla?man?n so?utmas? konveksiyonun ?s?tmas?n? yener. Ama bu durum dü?ük süratlerde geçerlidir.Yüksek ?s?daki yüksek süratlerde beden terleme mekanizmas?n? yo?unla?t?r?r ama bu gerekli so?umay? sa?lamaz. Sisteminiz strese girer ve siz s?cakl?ktan tükenir ve güne? çarpmas?na maruz kal?rs?n?z.
Burada giysilerinizin havaland?rmalar?n? ne kadar açt???n?z anahtar durumdad?r. Yeterli so?umaya yetecek kadar aç?lmal?d?r. Fazlas? terinizi çok h?zl? buharla?t?raca?? hatta buharla?maya f?rsat vermeden al?p götürece?inden zararl?d?r. Çünkü serinletme etkisi devreye giremez. Yeterli havaland?rma gerekli oland?r.
Korkulan yer etkisi:
Yerin etkisi ve motorunuzun sebep oldu?u ?s?y? izole etmeniz zaruridir.
Yer ?s?y? emer ve geri yans?t?r. 43C derece havalarda yol üzerinde seyahat etti?inizde yüzeyden 65-75 cm e kadar yükselen ?s?n?n derecesi 60C ve üstündedir. Buda ayaklar?n?z?n taban?n?n ?s?y? neden fazla hissetti?ini aç?klar. E?er havaland?rmas? olan pantolon giyiyorsan?z size çarpan havadan konveksiyon yoluyla ?s? emerken yerden de yans?yan ?s?y? al?rs?n?z.
Bu s?cakl?k sizin s?radan pantolonlar?n?z? da ?s?t?r, bu s?cakl?k seviyelerinde bir kat Cordura tabakas? izole olman?za yetmeyebilir ve bacaklar?n?zda ?s?dan dolay? su toplanma kabarc?klar? olu?maya ba?lar. Bu sonuçtan sürü? pantolonunun alt?na giyece?iniz bir uzun iç çama??r? yada normal kot giymeniz sizi koruyacakt?r.
16 derecenin alt?:
Rüzgar? kesmek durumundas?n?z. Rüzgar ne kadar h?zl? eserse o kadar so?uktur. So?uk rüzgardan korunmazsan?z rüzgar ?s?rmas? olabilir(buz yan???na benzer). S?cak kalmaya bak?n. Gövdenizi s?cak tutun. ?ayet gövde so?ursa el ve ayaklara giden kan? k?s?tlamaya ba?lar. Bu yüzden gövdenin s?cak kalmas? el ve ayaklar?n s?cak kalmas? içinde ?artt?r. Boynunuzu so?uktan koruyun. Ayr?ca buray? iyi kapat?n. Bu bölgeden girecek so?uk hava gövdenin de so?umas?na neden olacakt?r. Ceket kollar?n?n yakalar?ndan içeri hava girmesini önleyin. Botlar?n içine sokarak pantolonunuzun paçalar?ndan içeri hava girmesini önleyin. Alt?n?za yün giyin. Yün çok iyi izolasyon sa?lar. Rüzgarl?k kullan?n.
Neden ü?ürüz:
Çünkü motor üzerinde hareketsiz durmaktay?z halbuki ?s?y? üreten harekettir. Dikkat edin krosçular?n giysileri çok hafiftir buna ra?men ü?ümezler. Çünkü devaml? fiziksel hareket içindedirler. Vücutlar? ile motora çe?itli hareketler yaparak yön verirler.
Motora ilk bindi?inizde ü?ümeyebilirsiniz ancak yolculu?un ileri safhalar?nda ü?üme do?ru giyim yoksa gelecektir. Vücut ?s?m?z? motorun elektrik sistemi gibi dü?ünün, ?s?y? depolar ve sonra kullanabilirsiniz ama alternatörünüz kulland???n?z oranda ?arj etmiyorsa ü?üme ba?lar.
Seyahatinize s?cak evinizden ç?k?p tam ?arjl? olarak ba?lars?n?z. Bu ?arj?n ne kadar dayanaca?? kar?? faktörlere ve bu faktörlerin süresine ba?l?d?r. Sizden ?s? çeken bu faktörlerin gücü ne kadar fazla ise o kadar ?s? kayb? olacakt?r ve süresi de ?arj?n?z?n tükeni? zaman?n? belirleyecektir. So?uk havada rüzgar ?s? kayb? yarat?r.
Sonuç olarak so?uk havan?n derecesi ve buna vücudumuzun maruz kald??? süre bedenimizin artarak fazlala?an ?s? kayb?na maruz kalmas?n?n seviyesini verecektir. Giyim bu i?lemi yava?lat?r ancak durduramaz. Bedeni bir radyatör gibi dü?ünün, havayla temas eden bedenin her cm si, boyun, kulaklar, yüz radyatörün yapt??? i?lemi yaparak so?utma yapacakt?r. Buna ilaveten nefes al?p vermelerimizle yüksek oranda nem ve ?s? kayb?na u?ramaktay?z. Ald???m?z her so?uk nefes ?s? kayb? demektir. Hiçbir ?ey yapmay?p sadece so?uk havay? teneffüs etmek ile bir müddet sonra ü?ümeyi ba?latacakt?r. Bunlar? kar??lamak için hareket gereklidir, ko?mak vs gibi ancak siz motor üstünde hareketsiz durmaktas?n?z. Buna ilaveten sürü? süratiniz artt?kça so?uk rüzgar?n elbiselerinizin aras?ndan vücudunuza i?lemesi de devreye girecektir.
Birde buharla?man?n getirdi?i bir so?utma faktörü vard?r. Vücudunuz terledi?inde bilhassa ellerde, ç?kan nem eldiveninize yap??arak eldivenin yüzeyini so?utur ve neticesinde bir geri dönü?üm ?eklinde ellerinizi so?utur. Bu tip so?umaya neden olan bir çok faktörler vard?r ve sonuçta siz hipotermiye do?ru gidersiniz. ?ayet d??tan sizi ?s?tacak bir kaynak olmadan, arabalardaki ?s?tma sistemi gibi, uzun müddet so?ukta sürü? yaparsan?z sonunda so?uyup donman?z? engelleyecek bir çözüm yoktur. Tek çözüm sizin çok geç olmadan durumu fark ederek gerekli önlemleri al?p uygulaman?zd?r.
Ü?ümü? bir sürücü stres alt?ndad?r ve güvenli bir sürücü olmaktan ç?km??t?r. Çevresel ve bedensel olu?umlar?n fark?nda olma yetene?i zay?flamaktad?r. Dü?ünme yetene?i yava?lamaktad?r. Refleksleri yava?lamaktad?r. Çabuk yorulur ve zihinsel yo?unla?ma gücü kaybolur. Bunlara ilaveten bu durumda beden daha fazla enerji yakmaya ba?lar ve bu da dü?ü? spiralinin dalga boylar?n?n daha s?kla?mas?na sebep olur.
Öneri.: Rüzgar kesicili ve ?s?tma sistemli giysiler kullan?lmal?d?r. Kuru kalmaya özen gösterilmelidir. Mola verilmeli, s?cak yerlerde konaklanmal? ve a??r? havalarda seyahatte ?srar edilmemelidir.
Al?nt?: ALFA